Genel

POLİS HALKI SAHTE PARA VE DOLANDIRICILIK KONUSUNDA UYARDI

Toplum Destekli Polislik Şube Müdürlüğü personelimiz tarafından, Pazartesi Pazarı’nda alış veriş yapan vatandaşlar ile pazarcı esnafı sahte para ve dolandırıcılık konularına karşı dikkatli olmaları konusunda bilgilendirildi.

PARANIN GERÇEK OLUP OLMADIĞINI NASIL ANLARIZ?

– Gerçek parayı ışığa tuttuğunuz zaman gizli olarak Atatürk görseli görünür. – Gerçek banknotlar beyaz renkli değil, hakim renginin tonunda açık renktedir. – Gerçek banknot üzerinde kabartma baskılar bulunur. – Gerçek banka notu ışığa tuttuğunuz zaman emniyet şeridi her iki taraftan rahatlıkla görünebilir.

200 TL’NİN SAHTE OLDUGUNU NASİL ANLARİZ?

Ultraviyole ile Görünen Değerler

Gerçek bir paranın UV ışınları altında mavi ve kırmızı renkte parlama yapması gerekir. Emniyet şeridinde ultraviyole ışığı altında banknotun, 5 ve 10 TL’de mavi, 20 ve 50 TL’de kırmızı, 100 ve 200 TL’de ise sarı renkte parlama yapması gerekir.

SAHTE PARA CEZASI KAÇ YIL?

M.197/1: “Memlekette veya yabancı ülkelerde kanunen tedavülde bulunan parayı, sahte olarak üreten, ülkeye sokan, nakleden, muhafaza eden veya tedavüle koyan kişi, iki yıldan on iki yıla kadar hapis ve on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.”

SAHTE PARA MAĞDURU NE YAPMALI?

Türk Ceza Kanunu’nun 197. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrasını işleyen fail (sahte parayı bilerek kabul eden veya bilmeden kabul eden ancak niteliğine göre tedavüle koyan) ise asliye ceza mahkemesinde yargılanacaktır. Dava, parada sahtecilik suçunun işlendiği yerde görülecektir.

SAHTE TÜRK LİRASI BANKNOTLARININ ÖZELLİKLERİ

Bir banknotun sahte olup olmadığını anlamak için, kâğıt paraların taşıdığı özellikleri bilmek ve buna göre karşılaştırma yapmak gereklidir. Merkez Bankasının bastığı orijinal banknotların başlıca özellikleri şu şekildedir:

Banknot Kağıdı

Orijinal banknot kâğıdı, yüzde 100 pamuk elyafından üretilmiş olup, Ultraviyole (UV)  ışık altında parlamaz. Kâğıt renkleri, her kupürün hâkim renginin çok açık bir tonudur. Ayrıca kullanılan kâğıtlar, kirlenmeye karşı oldukça dayanlıklıdır.

Piyasada bulunabilen sahte banknot kâğıdı ise genellikle üzeri özel bir lakla kaplanmış olmasına rağmen, UV ışık altında parlama özelliğine sahiptir.

Filigran

Orijinal banknotların ön veya arka yüzü ışığa tutulup bakıldığında, baskısız beyaz alanda Atatürk portresi ve kupür değerini gösteren rakamdan oluşan filigran görülür.

Bazı sahte paralarda  filigran hiç olmamakta, bazılarında ise kâğıdın içinden veya dışından baskı yolu ile taklit edilmektedir.

Kılcal Lifler (Güvenlik Elyafları)

Orijinal banknot kâğıdı içine, Merkez Bankası tarafından üretim aşamasında yerleştirilmiş, çıplak gözle görülemeyen; ancak UV ışık altında mavi ve kırmızı parlama veren kılcal lifler bulunur.

Sahte banknotlarda ise bu liflerin, baskı yolu veya fosforlu kalem ile taklit edilmeye çalışıldığı görülmektedir.

Emniyet Şeridi

Orijinal banknotlarda, ışığa tutulduğu zaman düz bir hat şeklinde ve üzerinde kupür değerini gösteren “rakam” ve “TL” harflerinin yer aldığı emniyet şeridi vardır.  Kâğıda gömülü olan bu şeritler, UV ışık altında kupür değerine göre mavi, kırmızı ve sarı olarak üç farklı renkte parlama gösterir.

Sahte paralarda, bu emniyet şeridi baskı yolu ile taklit edilmeye çalışılmaktadır.

Holografik Şerit Folyo

Orijinal  banknotların  sağ ön yüzünde, farklı açılardan bakıldığı zaman renkli ve parlak yansımalar veren holografik şerit folyo bulunmaktadır.

Sahte kâğıt paralardaki folyolarda, gümüş renkli ve yanardöner yaldız kullanıldığı görülür.

Renk Değiştiren Şerit Baskı

Banknotların arka yüzünde, kupür değerini gösteren “rakam” ve “TL” harflerinden oluşan şerit baskı yer alır. Yarı şeffaf sarı renkli yansıma veren bu baskılar, renk değiştirme özelliğine de sahiptir.

Sahte banknotlardaki baskıların, orijinale benzer şekilde taklit edilmeye çalışıldığı görülmektedir.

Kabartma Baskı

Gerçek banknotların ön yüzünde; bazı yazı ve rakam grupları ile motiflerde uygulanan, parmakla dokunulduğunda kabartma etkisi hissedilen , özel bir baskı tekniği kullanılmıştır.

Sahte banknotlarda; bu kabartma baskı uygulanmadığı gibi, bazılarında yükseklik hissi veren yöntemlerin uygulandığı görülmüştür.  

Gizli Görüntü

Orijinal banknotların ön yüzünde, Atatürk portresi ceketinin sağ tarafında bulunan yedi köşeli ve motifli rozet içinde gizli bir görüntü yer alır. Enine ve boyuna yatay çizgilerle oluşturulan bu görüntüye; göz hizasında yatay bir şekilde bakıldığında, kupür değeri rakamı okunabilmektedir.

Sahte paralarda bu gizli görüntü efekti, gerçek versiyonu gibi verilememektedir.

Mikro Yazı

Orijinal banknotların ön yüzündeki ay-yıldız motifinin içinde, kupür değerini “rakam” ve “TL” harfleri ile gösteren, kabartma baskı tekniğinin uygulandığı mikro yazılar vardır. Büyüteçle okunabilen bu yazılar, Merkez Bankasının bastığı gerçek paraların bir diğer göstergesidir.

Sahte banknotlarda ise bu mikro yazı alanları, büyüteç ile bakıldığı zaman deforme olduğu için okunamaz. Ancak bazı sahte versiyonlarda, uygulanan baskı tekniği nedeniyle mikro yazıların okunabilirliği artmıştır. 

Bütünleşik Görüntü

Orijinal banknotların ön ve arka yüzünde yer alan ve  kupür değerini gösteren rakamlar, ışığa tutulduğu zaman birbirini tamamlamaktadır.

Oluşan bu bütünleşik görüntü, sahte banknotlarda genellikle bozuk ve düzensizdir.  

Floresan (UV) Etkili Mürekkep

Orijinal banknotların ön yüzündeki Atatürk portresi üzerinde, floresan etkili mürekkep ile basılmış, “rakam” ve “TL” harfler bulunur. Bu özellikte bir mürekkep kullanılarak basılan kupür değerleri, UV ışığı altında parlama özelliğine sahiptir.

Bazı sahte banknotlarda, “rakam” ve “TL” harflerinin orijinale benzer şekilde parlamasını sağlayacak yöntemlerin uygulanmaya çalışıldığı görülmektedir.

Seri ve Sıra Numaraları

Orijinal banknotların arka yüzünde, siyah ve kırmızı mürekkep ile basılmış iki adet seri ve sıra numarası bulunur. UV ışığı altında bu numaraların; siyah mürekkep ile basılanı yeşil, kırmızı mürekkep ile basılanı kırmızı parlama vermektedir.

Gerçek banknotlarda siyah mürekkep ile basılan seri ve sıra numarası, sahte versiyonlarda UV ışık altında yeşil olarak parlamaz. Fakat bazı sahte paralarda, kırmızı mürekkep ile basılanlar, UV ışık altında kırmızı parlama verecek şekilde taklit edilmiştir.

Kaynak: https://www.tcmb.gov.tr/

HASAN KILIÇ